عسل گرم است یا سرد
تاریخ انتشار
آخرین بروزرسانی
- 1404-10-07
محتوای مقاله
جنگ آتش و یخ: بالاخره طبع عسل گرم است یا سرد؟ (تحلیل کامل و اختصاصی)
تا حالا شده سر سفره صبحانه، وقتی داری یه قاشق پر از عسل رو روی نان سنگک میمالی، مادربزرگ یا یکی از بزرگترها بگه: «مواظب باش زیاد نخوری، طبع عسل گرمه، جوش میزنی!»؟ یا شاید شنیده باشی که برای سرماخوردگی و «سردی کردن» بدن، هیچ چیزی مثل عسل نیست. اما واقعیت چیه؟ آیا این ماده طلایی و خوشمزه واقعاً مثل آتشه یا ممکنه بعضی وقتها خنک باشه؟
امروز قراره تو این مقاله خبری و تحلیلی، پرونده طبع عسل رو باز کنیم و یکبار برای همیشه تکلیفمون رو با این خوراکی شگفتانگیز روشن کنیم. قراره مثل یک کارآگاه سلامت، ذرهبین بندازیم روی تکتک مولکولهای عسل! پس اگر تو هم مثل من عاشق عسلی ولی نمیدونی با بدنت میسازه یا نه، تا آخر این مطلب همراه باش.
اصلا ماجرای طبعها چیه؟ (به زبان ساده)
قبل از اینکه بریم سراغ طبع عسل، بیایید یه مثال ساده بزنیم. بدن ما مثل یک ماشین میمونه. بعضی ماشینها موتورشون زود داغ میکنه (گرممزاجها) و بعضیها دیر گرم میشن و توی زمستون به زور روشن میشن (سردمزاجها). غذاها هم حکم سوخت این ماشین رو دارن. بعضی سوختها اکتان بالایی دارن و موتور رو آتیش میکنن، بعضیها هم ملایمترن.
در طب سنتی ایرانی که ریشههای عمیقی در فرهنگ ما داره، شناخت طبع غذاها کلید سلامتیه. حالا سوال اصلی اینجاست: این سوخت طلایی یعنی عسل، با موتور بدن ما چیکار میکنه؟
پاسخ نهایی: طبع عسل دقیقاً چیست؟
ذارید همین اول کار، تیتر اصلی خبر رو بهتون بگم: به طور کلی، طبع عسل گرم و خشک است. بله، در اکثر منابع طب سنتی، وقتی صحبت از طبع عسل میشه، اون رو در درجه گرمی و خشکی طبقهبندی میکنن. این یعنی چی؟ یعنی وقتی عسل میخوری، سوختوساز بدنت بالا میره، جریان خونت سریعتر میشه و رطوبت اضافی بدنت کشیده میشه.
اما صبر کنید! داستان به همین سادگی نیست. اگر فکر میکنید طبع عسل همیشه و همهجا یکسانه، سخت در اشتباهید. اینجا همونجاییه که تحلیل ما عمیقتر میشه.
چرا میگوییم طبع عسل گرم است؟
دلیل علمی و سنتی گرم بودن طبع عسل اینه که این ماده خیلی سریع جذب بدن میشه و بلافاصله تولید انرژی میکنه. قندهای موجود در عسل (گلوکز و فروکتوز) جوری هستن که کبد خیلی راحت اونها رو پردازش میکنه. انگار که روی هیزمهای نیمسوز، بنزین بریزی! گرما فوران میکنه. برای همین قدیمیها میگفتن عسل دوای دردِ کسانی هست که بدنشون «سردی» کرده.
بمب خبری: آیا همه عسلها طبعشان گرم است؟
اینجاست که میرسیم به بخش جذاب ماجرا که شاید خیلیها ندونن. طبع عسل به شدت وابسته به گلی هست که زنبور عزیز ازش تغذیه کرده. مگه میشه زنبوری که از گلهای کویری تغذیه کرده با زنبوری که توی کوهستانهای سرد و مرطوب گشته، یک عسل تولید کنن؟ قطعا نه!
بیایید طبع عسل های مختلف رو با هم بررسی کنیم:
1. عسل آویشن (آتشفشان انرژی)
اگر دنبال گرمترین حالت طبع عسل هستید، عسل آویشن سلطان این ماجراست. این عسل به شدت گرمه و برای کسایی که همیشه دست و پاشون یخه یا معده سردی دارن، مثل معجزه عمل میکنه.
۲. عسل گون (ملایم و دوستداشتنی)
عسل گون یکی از محبوبترین عسلها در ایرانه. طبع عسل گون، گرم و ملایمه. یعنی اونقدر داغ نیست که اذیت بشی، ولی اونقدر هم بیحال نیست. برای اکثر جوونها که دنبال یک صبحانه مقوی هستن، عالیه.
۳. عسل کُنار (استثنای عجیب!)
خبر فوری! همه عسلها گرم نیستند! عسل کُنار (سدر) یکی از عجیبترینهاست. طبع عسل کنار نسبت به بقیه عسلها خنکتره (یا بهتره بگیم معتدلتره). این عسل برای کسانی که خودشان طبع گرمی دارند (صفراویها) و میترسند با خوردن عسل جوش بزنند، بهترین گزینه است.
۴. عسل مرکبات (بهارنارنج)
این عسل هم طبع عسل متعادلی داره و خیلی تند و تیز نیست. عطرش آدم رو دیوونه میکنه و آرامشبخشه.
چه کسی باید عسل بخورد؟ (تحلیل پرسونایی)
بیایید روراست باشیم، بدن هر کدوم از ما با دیگری فرق داره. شناخت طبع عسل زمانی به درد میخوره که بدونیم طبع خودمون چیه. من اینجا براتون یه دستهبندی باحال انجام دادم تا خودتون رو پیدا کنید:
دسته اول: سرماییهای همیشه خسته (بلغمیها و سوداویها)
اگر تو همون نوجوانی هستی که صبحها به زور از تخت کنده میشی، همیشه دستات یخه، بعد از ناهار خوابت میگیره و حس میکنی انرژی نداری، تو نیاز شدیدی به اصلاح مزاج داری. برای تو، طبع عسل حکم نجاتغریق رو داره. تو باید عسلهای گرم مثل آویشن یا سیاهدانه بخوری. این عسلها رطوبت اضافه و سردی مغزت رو میگیرن و باعث میشن حافظهت برای درس خوندن هم قویتر بشه.
دسته دوم: گرماییهای پرانرژی و عصبی (صفراویها و دمویها)
اگر همیشه بدنت داغه، زود عصبانی میشی، صورتت زود جوش میزنه و تحمل هوای گرم رو نداری، باید در مصرف عسل احتیاط کنی. چون طبع عسل گرمه، ممکنه با خوردن زیادش دچار خارش پوست، جوش صورت یا گرگرفتگی بشی. راه حل چیه؟ آیا باید عسل رو حذف کنی؟ نه! تو باید سراغ عسلهای خنکتر مثل عسل کُنار بری یا عسل رو با مصلحش بخوری (که جلوتر بهت میگم).
نکته کنکوری: دونستن طبع عسل فقط برای خوردن نیست؛ حتی برای ماسک صورت هم مهمه! اگر پوستت چرب و پر از جوشه (گرم)، عسل خالی ممکنه بدترش کنه، مگر اینکه با آبلیمو قاطیش کنی.
چگونه طبع عسل را تغییر دهیم؟ (تکنیکهای حرفهای)
توی دنیای شیمی و آشپزی، ما میتونیم با ترکیب مواد، اثراتشون رو خنثی یا تقویت کنیم. در طب سنتی به این مواد «مصلح» میگن. حالا اگر طبع عسل برای تو زیادی گرمه، چطوری باید مصرفش کنی؟
۱. شربت سکنجبین عسلی: ترکیب عسل، سرکه و عرق نعنا. سرکه سردی داره و گرمای شدید عسل رو میگیره. این یک نوشیدنی فوقالعاده برای تابستانه که هم انرژی میده و هم جیگرت رو خنک میکنه! ۲. عسل و آبلیمو: دوست قدیمی سرماخوردگیها! آبلیمو طبع سردی داره و وقتی با طبع عسل ترکیب میشه، یک معجون متعادل میسازن که برای همه مزاجها مناسبه. ۳. شیر و عسل: شیر (مخصوصاً شیر پاستوریزه) طبع سرد و تری داره. ترکیبش با عسل که گرم و خشکه، میشه یک غذای کامل و متعادل.
عوارض نادیده گرفتن طبع عسل
شاید بگی «ای بابا، عسل عسله دیگه، بخور بره!» ولی بذار یه مثال بزنم. دیدی وقتی توی هوای داغ تابستون کاپشن میپوشی چه حسی داری؟ کلافه میشی! اگر طبع بدنت گرم باشه و مدام عسلهای خیلی گرم (بدون مصلح) بخوری، بدنت همون حس کلافگی رو پیدا میکنه.
برخی از عوارض عدم توجه به طبع عسل برای گرممزاجها عبارتند از:
کهیر و خارش پوستی
آفت دهان
گرگرفتگی و تعریق زیاد
بیقراری و کمخوابی
و برعکس، اگر سردمزاج باشی و عسل نخوری، فرصت طلایی گرم کردن موتور بدنت رو از دست دادی و همیشه با مشکلات گوارشی و بیحالی دست و پنجه نرم میکنی.
تشخیص عسل طبیعی از تقلبی: آیا شکر هم طبعش گرمه؟
اینجا میخوام یه نکته انحرافی ولی مهم رو بگم. تمام این حرفهایی که درباره طبع عسل زدیم، مربوط به عسل طبیعی بود. متاسفانه بازار پر شده از عسلهای تقلبی که در واقع همون شکر جوشانده هستن. طبع شکر هم سرده! (یا حداقل سودازاست). یعنی اگر فکر میکنی داری عسل میخوری تا سردی بدنت رو بگیری، ولی در واقع داری شکر میخوری، نه تنها حالت خوب نمیشه بلکه ممکنه بدتر هم بشی. پس، اولین قدم برای بهره بردن از خواص و طبع عسل، اینه که مطمئن بشی چیزی که میخوری حاصل دسترنج زنبوره، نه حاصل دیگِ شکر و آبِ کارخانه!
نگاه علمی مدرن به ماجرا
شاید بپرسی علم پزشکی مدرن درباره طبع عسل چی میگه؟ علم مدرن معمولاً وارد بحث “گرم و سرد” به سبک طب سنتی نمیشه، اما تایید میکنه که عسل خاصیت گرمازایی (Thermogenic) داره. یعنی متابولیسم رو بالا میبره. همچنین آنتیاکسیدانهای موجود در عسل باعث بهبود جریان خون میشن. وقتی جریان خون بهتر بشه، دمای بدن تنظیم میشه و اندامها گرم میشن. پس عملاً علم روز هم با زبانی متفاوت، گرم بودن طبع عسل رو تایید میکنه.
جمعبندی نهایی
بیایید یک بار دیگه سرفصلهای مهم پرونده طبع عسل رو مرور کنیم:
حکم کلی: طبع عسل در حالت پایه، گرم و خشک است.
تنوع: بسته به نوع گیاه، شدت گرمی فرق میکنه (آویشن خیلی گرم، کُنار معتدل).
کاربرد: برای افراد سردمزاج (بلغمی و سوداوی) مثل آب روی آتیشه و حالشون رو جا میاره.
احتیاط: افراد گرممزاج (صفراوی و دموی) باید در مصرفش تعادل رو رعایت کنن یا با آبلیمو و سرکه ترکیبش کنن.
دوست من، عسل فقط یک خوراکی شیرین نیست؛ یک داروی هوشمنده. اگر یاد بگیری چطور بر اساس طبع عسل و طبع بدن خودت ازش استفاده کنی، میتونی سطح انرژی و سلامتیت رو چند پله ارتقا بدی. پس فردا صبح که خواستی صبحانه بخوری، هوشمندانهتر انتخاب کن!
نویسنده مقاله : هادی روحانی راوری
من هادی روحانی هستم عاشق عسل و دنیای زنبور ها مطالبی که آموزنده باشند رو تحقیق میکنم و توی بلاگ پای کندو قرار میدم.
